171
- huc suos legatos cum plenaria potestate. Ego cum omnibus mundi principibus habere pacem et concordiam exopto. Habes aliquid dicendum mihi, quod pertinet ad Euangelicos principes? Veni mecum, nos inter inambulandum ea de re colloquemur. Valde esset optandum, ut principes inter se conuenirent de fide, et corpusculum hoc paruum ecclesiæ in unitatem quandam redigeretur. Satis est infidelium alioqui per orbem. Audiui cæsarem in tribus tantum articulis aut quattuor non potuisse cum Euangelicis concordare. Non fecit prudenter, quod non omnino dissensionem istam sustulit, etiamsi debuisset de iure aliquid remittere. Si mihi præterea et Gallo commisissent illius caussæ arbitrium Euangelici, nos tollerabilibus medijs contentionem istam sedassemus. Cæsar simplex est et Latine nescit, sicuti et Gallus. Quod pertinaciter adeo restitit Euangelicis, hoc suasu fecit cardinalis Campei, qui noluit, ut suo ordini quicquam decederet. Ego non probo omnia dogmata pontificis, vicissim laudare non possum in omnibus Euangelicorum principum institutum: ipsi inter se non consentiunt, partim sentiunt pro sacramento et partim contra sacramentum. Quamdiu uiuet ille pontifex, non conscribetur unquam generale concilium. Totus mundus nouit, quam dissolute cardinales et episcopi passim degant, non uolunt illi, nec libertati suæ nec potentiæ quicquam decedere. Deinde ut maxime permitteret pontifex generalis concilij conuentum, tamen est tanta hodie sententiarum diuersitas, ut ne sic quidem ad unitatem fidei redintegrandam pateat aditus. Quisque in suo uolet sensu abundare. Et ubi nam locorum conueniemus? In Germaniam non est tutum pontifici concedere; Italis non dabunt hanc fidem Germani, ut in illorum ditione de caussa Euangelica censuram accipiant. Quod si in me et Gallum reijceretur arbitrium, nos conuocaremus eruditissimos quosque; illos principio committeremus inter se, ut amice et positis affectibus de fidei negotio disceptarent, tum facile posset conueniri de loco concilij et breui tempore negotium omne bonis conditionibus terminari. Ego et Gallus hoc sumus animo, quod uitam etiam pro incolumitate fidei ponere non grauemur. Expetere arbitrium caussæ Euangelicæ non possumus, ne parti aduersæ suspectos fatiamus nos, quasi cum hæreticis et scismaticis sentiamus, oblatum uero non dedignamur assumere, propterea quod nihil est pace et concordia in republica Christiana hodie magis necessarium.. Scripserunt adhuc proxime ad me Euangelici, et respondi illis ego, quod hoc essem animo, ut nihil uiderem libentius quam in ecclesia concordiam et unitatem. De cæsare: Si quisquam hominum multum debet homini, plurimum debet ille mihi. Nemo habet ius eligendi regis Romani nisi principes electores. Et quid tum, si noluit Saxoniæ princeps consentire? Sufficit etiam ad iustam electionem, quod maior pars consensit in Ferdinandum. Cæsar Maximilianus libenter designasset me regem Romanum. Tria habui uota pro me, Carolus uno calculo superior fuit, marchio Gallum magnificis promissis decepit. Non potest Gallus aperte refragari electioni propter foedus Cameracense, sicuti nec - - -
